از باغ می برند چراغانیت کنند
تا کاج جشنهای زمستانیت کنند
سنی باغدان کسدی لرکی شهرده چراغانلوق الانگ
سنی ای کاج بزه دیلر جشن زمستانلوق الانگ
یوسف به این رها شدن از چاه دل مبند
این بار می برند که زندانیت کنند
یوسف گوینیگ خوش الماسین بو قوی دان قورتولماقا
گیمانیما سن گؤزه لیم گئدیرنگ زندانلوق الانگ
ای گل گمان مبر به شب جشن میروی
شاید به خاک مرده ای ارزانیت کنند
گل گر سنی آپاردولار بو اوروم جشن ایچون ده ایل
سن گیدیرنگ کی بودفعه قبر اوستی ارزانلیق الانگ
یک نقطه بیش فرق رحیم ورجیم نیست
از نقطه ای بترس که شیطانیت کنند
بورحیمیندن رجیمینگ بیر نقطه آراسوندادیر
قورخ ا نقطه اضاف الا فدای شیطانلوق الانگ
آب طلب نکرده همیشه مراد نیست
شاید بهانه ایست که قربانیت کنند
دونگ سو کی وردی لر سنه سویوزلوقونگ ایچون ده ایل
بها نه ایدی آی گؤزلریم ممکندیر قوربانلوق الانگ
وحشی جیران مندن قچمه من سنه دشمن ده ایلم
گل تا سنه قوللوق ائدم حیرا ن انسانلوق الانگ
زاهد اگر چوخ دانیشا دلیل چوخ بیلدی گی ده ایل
قدرت سن قورخ ا گویندن کی فدای نادانلوق الانگ
برگردان شعر ، توسط : اقای قدرت رضایی رحیمی
بمانسبت چهلمين روز درگذشت مادربزرگ دلسوز و مهربانمان حاجيه خانم گوهر حاجيلو
مادرم ،ای محبوبترینم! چهل روز است که مرا چشم انتظار،وفادار ،یار وغمخواری همچون تونیست نه صفائی در ییلاق ونه مهری در قشلاق زندگی.بی تردید پندها ونصایحت مد نظر ویاد مهربانت در قلب حزین ماجاری خواهد بود. و جانشینی نیز برای همچو تو مادری مهربان ودلسوز نخواهیم یافت.اما دراین گیر ودار تلخترین لحظات زندگی مردم غیور ایل، بستگان مهربان ،دوستان باوفا وهمشهریان عزیزمان ما را لحظه ای تنها نگذاشتند تا غم از دست دادن بهترین هدیه خداوند یعنی مادر تلختر وکمر شکن تر از این باشد قدر نعماتی چون شما را می دانیم وزحمات بی دریغتان را ارج می نهیم باشد که در روحانی وشیرین ترین لحظات زندگیتان جبران نمائیم.
قطعه شعری زیبا که پدرم آقای حاج نوذر رضایی در رثاء مادر نازنینمان سروده است .
سن دیرلیگـــیم لنگری دیــنگ بلیدینـگ
تاب و توان بلدن گئـــدی آناجـــــــــــان
مجلسیمینگ خوش دانیشان دیلیدینـگ
شیـرن سؤزینگ دیلدن گئدی آناجـــــــان
محبت ایشيــــــــــقی اولونـــدی خاموش
خزان یلی گولزارومــا اســــــــــــدی توش
عطرینگ ایسسی گـولـــدن گئدی آناجان
محبتینگ اوره گیــــــــــــمه اکیــــــــــــلی
گؤزیم قرشی سینـده نقشینگ چه کیلی
یاد ائدنده یاش گؤزیــمدن توه کیـــــــــلی
صبر وطاقت الدن گــــئدی آناجـــــــــــــان
رحیملو قشلاقی ،صحبتی یازی
رحیملو ییلاقی،جرکان چیمنی
دئـــــدی بوحــــــور وفـــــــرشتــــــه جمالی نوردان سرشتــــه
شیرین تک چیخمیش گول گشته خسروشیرین دراسوندان
این بیت شعر مأذون رااز دوران کودکی بیاد دارم.آهنگهای گرایلی وصمصام آن هم با صدای زنده یاد کیانی وطهمورث خان وآقایان ابراهیم خان وبهزادپوراین شعر رابرایم دوست داشتنی وزیباتر نموده است.همچنان که یاد مأذون را به همراه داشتم دیدار از دیار خسرو شیرین ودره ی خسروشیرین وبازدید از چشمه شیرین وچشمه تخت و...آن برایم میسر گردید.احساس عجیبی داشتم روح میرزا مأذون را در نزدیکی خود حس می کردم ابیاتی از قطعه شعر وی در ذهنم تداعی شد.
گلیب بـــــویرلـــردن گذار ائدی لر عیش ونشـــاطوننان شیکار ائدیلر
خوش گچیردیب حظ باهار ائدیلر ایندی یوخدور هئچ بیرینینگ آثاری
غم عجیبی بر روح و وجودم مستولی گشت اما چاره چیست حکمت خداوندی است و ازاین قبیل مسائل در دنیا بسیار یافت می شود.سپس سه تارم را تااندازه ای که مقدور بودکوکش را بالا گرفتم و آهنگ گرایلی را با تمام احساس نواختم ودر کنار آن شعرموصوف میرزا مأذون را زمزمه نمودم.
بؤلیگ آی وگوین
طبـــیبه ســــــــــــــؤیلـرم بـــــــؤگون جیـــــگر بنـــــدیـم یارا ســـونــــدان
چیــخدی بیر بؤلـــــــویگ آ ی و گـون چــــــای چیمنــــــــلر آراســــوندان
دئـــه ای مســــــــتانه مســـــتان لار بهشت قــویـــــــنو گلستـــــــان لار
پـریـــــــوش نــــــار پســــــــــــتان لار ســوروش آق و قـــــــاراســــوندان
دوســــــتوم منــــــــــدن دیــــوانــه تر عقـــــل اونـــــودوب منــــــدن بتــــر
دانگ اولــــدوزی کیــمــین تیـــتیر ه ر سوروشـــــــدوم بیــــر قراســوندان
بو نیــــجه شـــاهــی دستـــــگاه دور سر گلــــــیوز نیـــــــجه مــــــاه دور
نیجــــه خانـــــدور نیـــــجه شــاهدور چیخـیب دولت ســــــراســــــوندان
دئـدی بوحــــــــورو فـــــــــــــــرشـــته جمالـــــــی نـــــوردان ســــرشتــه
شیـرین تک چیخمـیش گـول گشـته خسرو شیـــــــــرین دراســـونــدان
بانــــوی بانـــــــــــوان دیـــــــــر بـــــــو شوخ ابـــــــــرو کمــــــــانــــــدیــر بو
نـــژاد ائلخـــــــــانــــــــدیـــــــــر بــــــو سوروشــــــدونگ مـاجــــراسوندان
ســـاقونــــــــــداکی صنـــــــوبــــر دیـر سـولی خــــورشــــــید انوردیـــــــر
مــلایـــــــــــوم دیــــــر اُ خـــــاوردیــــر گئی یب تافتــــــــــــــا خاراسوندان
مـاه شــــــــرف ســـــــرانـــدازی زری نوشونــــــونگ حســـــن دفـــــتری
گـــــؤرونــــــــور مــــــــــازی ســــپری باخ دؤشونینــــــــگ آراســـــــوندان
قــاشونــــدان ایســــــتمه راستـلیگ ائیری لیــــگدیر بت پرست لیــــــگ
یــا قــــایـور بیر جهـــان مست لیـــگ اُچشـم می خــــــــــــــــاراسوندان
صــــــلای عیــــــش رنــــــــدان دیــــر المـــــــاس بیـــــگ پیـــــر مغان دیر
مـــقلـدلر فـــــــــــــــــــراوان دیـــــــــر دئمم چـــــــــــون وچــــــــراســوندان
مــــــــأذون قـلب صــــــــاف منـــــــم گؤزل لـــــــــــــــره صــــــــــراف منــم
مشهور قــــــــــاف تا قـــــــاف منـــم
اؤزگـــــونگیلیم هــــــواســــــونــــدان
ساز پرسوز فرود گرگین پور
ملودیهای بی بدیل وملیحش انسان را عاشق وفرود وپروازهایش عاشقان را دیوانه می کند.غزال تیز پای هنرش در دشت زیبای موسیقی قشقائی یکه و تنهاست می خرامد ودل می برد. ابرهای همیشه بارانی آرشو اش بر پهنای آسمان ساز اوبهاری دل انگیز وفرحبخشی می آفریندوعطش تشنه گان هنرش رافرو می نشاند.سوز وگدازآهنگهایش مدرس مکتبخانه عشق نگار و محمود ولیلی ومجنون می باشدانسان را بی درنگ از قید وبند امیال دنیوی می رهاندوشمیم آزادی رادلها نجوا می کند و فضا را پر ازعطر صداقت وصمیمیت می نماید.زیر وبمهای هلی اش گلهای زیبای بهاری سوسن وسنبل ،شب بو وقرنفل را به رقص وا می دارد جنگنامه اش به سلحشوران قشقائی شجاعت و ایستادگی می آموزد.آری این است شمه ای از قصه ساز پر افتخار فرود.
قطعه شعر بسیار زیبایی که شاعر گرانقدر ایلمان آقای علی اصغر حسنی در وصف هنر ماندگار آقای فرود گرگین پور سروده است درزیر می آورم.
غم لشــــــــگری دورد یانمی باغلامیش سازی گؤتور گل دادومـــــاچــــال فرود
اوت وورموش عوموروما منی داغلامیش جیگرم بندینه دوشــــموش خال فرود
قیچ یوخومـــــــدور بوآرادان قچـــــــم من گؤز یاشی ایچنــــــدن وورام گچم من
قاناتوم سینمیشدیرنیــــــــجه اوچم من چال تا گئـــــنه من چاخاردام بال فرود
سن چــــالاندا قیــــش گؤینــمه یاز گلیر سنـا گلـــــــیر درنا گلــــیر باز گلیــــــر
سنیـــنگ تکیـن بو اؤلکـــــیه آز گلـــــــیر منیم تقاصــــــومی غمـــــــدن آل فرود
سن چــــــالاندا گؤل باغیندان یئل گلـر عیشق چؤلینـــــدن یولا دوشرائل گلیر
محبت چشمه سی جؤشـار سئل گلیر سازی شیرین سؤزی شیرین بال فرود
سن چــــــــــالاندا جیـــــران گلیر چؤللره بایغـــــی اوچــــــر بولبول قونار گؤللره
آزادلیـگ نغمـــه ســـی گلـــــــــیر دیللره خوش گونلری ســن یادلارا سال فرود
سنینگ سازینگ داش اوره گی نرم ائدر عشـــــق اوتـنی آلیشــــدیررگرم ائدر
غم ائشیــــد سه بوردان قچیر شرم ائدر چال تا گله دارگؤینیمه حــــــــــال فرود
موغامـــــــلارینگ اؤلی جسمه جان وئرر دیزه قوت اوره کـــــــلره قــــــــــان وئرر
عاشقلرینگ عشق اوستنه آن وئرر
سن همیشـه بیزیم ائلده قال فرود
مرحوم زیاد خان و اسب دره شوری
هر روز صبح زود،سر مهتر کوشش میکرد خود را قبـل از زیادخان به طویلــه برساند،تااشتـباهات احتـمالی کوچک و نادیده های ریزمهتران،در تیمار وشستن دم اسبان رابا دید تیزبینش بیابدو اصلاح نماید.پس از او خان بزرگ ایل جلیل وباشکوه دره شوری در اوج قدرت با بی تابی نزد اسبان که گرامی ترین قسمت ثروت بیکرانش بود میرسید.کارون، باج آلان،تاج وشهپررا یکی پس از دیگری بادقت از نظر میگذرانید.موی یال آنها را ازسوئی بسوی دیگـر گـردن می انداخت.لابلای موهــــای شلال وبراق دم آنهــــا را که صبــح با آب حنای پالایش شده شستشونموده بودند بازدید میکرد.دستمال ابریشمی مخصوص آنها را از جیــبش بیرون می آورد و گوشه های چشم آنهارا پا ک میکرد.مژه هایشان را از وسط انگشتانش می گذرانید.چهره بر صور ت آنها میگذاشت چشمانش را می بست و لحظاتی ساکت مـی ماند،شـاید از خــداوند که اورا لایق داشـتن چنین نعمتـــهای دانسته بود تشــــکر میـکرد.کر ه اسبهای شیطان دهان از پستان مادرشان بر میداشتند وبسوی او می شتافتند تا در دستان مهربان او قند نوش جان نمایند.
خان معتقد بود اسب در ه شـــــوری از رگ و ریشه اسبان اصیل عرب است که طی سالیان دراز در گذر از کو هها و کتل ها و سنگ لاخهای مسیر کوچ ایل دره شــــــــوری و تعقیب و گریز شکار و کبک وقیقاج زنی دست وپای قوی تر ،سم کوچــــــــک تر و سینه فراخ تر پیدا کرده ودر آب و هوای کوهستانی ایلمان حا ل و هوای دیگر یافتــــــه اند.پوست نازکتر از مخمل کاشان،گوشهای زیبای خنجر مانند،چشمان از حدقه بیرون زده درشتر از چشمان آهو ،گردن شمشیری بارگهای خونی قابل شمارش،گرده کوتاه،مناسب زین ودست وپای نزدیک بهم ودم پرچم گونه افشان بر کفل آنها ورقصیدن با ترنم نسیم دامنه های زاگرس هنــــگام راه رفتن،از خصیصه هائیست که هر بینده ای را مسحور خود میکند و از آن دل می رباید.
اگر بر زیبائی داستانهای عــذرا ووامق ،لیــــــــلی و مجنون،شــــــیرین و فرهاد،یوسف و زلیخا خوب آگاهید می توانید بر گوشه هائی از زیبایی محبت و عشق زیاد خان بر اسبانش پی ببرید.
روان آن رادمرد بزرگ شاد،نامش مانا وراهش پررهرو باد.
فریدون فرهنگ دره شوری
با سپاس از دوست ارجمند وهنردوستم آقای گودرز گودرزی که این مقاله ارزشمند را ارسال فرمود ه اند.
ائل یولو
قاشقایی ائللری هامیسی ائلیــم اولــــلار گئــدن یـــولــلار منیــــم دوز یولـوم
هامی دیلدن شیرین اؤزآنا دیــلیم آرمـــانیم ائلـیم دیــر ،یولـــــــوم دور دیلـیـم
او کی تاریخ بویو ائدمیــش دیردؤیوش یئـرینـــه آلمامیـش قیــــــزیل یـا گــؤمــوش
مغرض تاریخچیلر یازمیشــلارسؤیوش ائلیـم دیـر،ائـلیـم دیر،ائـلیــــــــــم دیـر، ائـلیم
او کـی ایشیــقلانار چیــراغـــی یانا ر او کـی باغـــلانـــــــاندا دیلـیـــــم باغــلانار
اوکـی آچیــق اولســـا ائلیـــم اویانار یـولـوم دور،یولــــــوم دور،یــولــــوم دور،یولـوم
اوکـی اؤزگــه لــردن بیــــزی باش یازار سؤزونو ساخلامــــــیش داغـیــنان داشـلار
اوخومــاق یازمــاغـا بوگـون بئل باغلار دیـلیــم دیر،دیـلیــــم دیر،دیلیـــــم دیر،دیلیـم
اوکـی هئـچ نامـردی اؤزونـه قوشــماز ائلینـی ساخـــلادار اؤزگـــه اینـن جوشـماز
اوکی چالیشمادان هئچ زامان دوشمز قــولـوم دور،قولــــوم دور،قولـــوم دور،قـولــوم
او کی چوخ یوللاردا ائدمیش دیر سفر هر یئـرده بئل اه یمیــــش داغینــــان کــــــمر
اوکی سیـنمه میـش دیر ایندی یه قدر بئـلـیم دیــر،بئلیـــــم دیر،بئلیــــم دیر،بئــلیم
اوکی یازماغیـنان تورک دیلی ساخلار گاه آچــــیلار، گـــــاه با غـلانـــــار، گاه داغلار
اوســتونه قویـــــارلار هرگــــون وآیـــلار الیـم دیر ، الیـــــم دیر ، الیــــــم دیر ، الیـــم
سؤزومـو دئییــرم ســیزاولــونگ واهـال واری یانلـــی اوشـــــاق ـ قوجـــــایاجــاهــال
بیلینگ اوکــی هرگـــون آچـارپروبال
ائلیم دیر،یولوم دیر،دیلـیم دیر،دیلیـم
شعر:اوستاد اسدالله مردانی رحیمی نینگ دیر
